Cyprian Kamil Norwid

Praca

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Praca

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. II

5. III

6. IV

7. Przypisy

8. Wesprzyj Wolne Lektury

9. Strona redakcyjna

Praca

«Pracować musisz», głos ogromny woła,

Nie z potem dłoni twej lub twego grzbietu,

(Bo prac początek, doprawdy, jest nie tu)

«Pracować musisz z potem twego czoła!»

— Bądź sobie, jak tam chcesz, realnym człekiem,

Nic nie poradzisz! twoje każde dzieło,

Choćby się z cudów Herkulejskich wszczęło,

Niedopełnionym będzie i kalekiem;

Pokąd pojęcie pracy, korzeń jeden,

Nie trwa, dopóty wszystkie tracą zgoła,

Głos brzmi w twej piersi: «postradałem Eden!»

Głos brzmi nad tobą: «pracuj z potem czoła».

Ekonomistów zbierz wszystkich i nagle

Spytaj ich, co jest pracy abecadłem?

Zacząć mam z czego? gdy na skałę wpadłem

Lub wiatr mię zdradził, zerwawszy pierw żagle,

Od czegóż zacząć? czy od dłoni potu?

Od ramion potu? ... gdy brak i narzędzi!...

Gdy otchłań wkoło, a ty — na krawędzi...

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Zacznij... by w głowie nie było zawrotu,

Więc głos ogromny znów jak pierwej woła:

«Pracować musisz z potem twego Czoła!»

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

II

Najprostszy cieśla, co robi toporem,

Choćby on nie wiem jak był pracowity,

Chociażby cieśli tyryjskich[1] był wzorem,

Jeżeli w duszy smutek ma ukryty,

Lub trumnę robi, gdy dławi go żałość,

Łzy własne widząc w żelaza połysku,

Wyrobić musi pierw umysłu stałość,

Bez której nie ma siły — — nawet zysku!

Więc prac początek, prac pierwsza litera

Nie to, co wasza dziś realna szkoła

Uczy — zarówno płytka jak nieszczera,

„Pracować musisz zawsze z potem Czoła”.

— Spustoszonemu mów ty narodowi,

Niech się zbogaci jak można najprędzej,

A mając posag, resztę postanowi,

Do-rychtowawszy do onych pieniędzy:

Naucz, by jednym krokiem się przerzucał

Z historii-jatek krwawych do warsztatów,

Nauczysz, by się tak śmiał jak zasmucał,

Wybawisz naród... lecz automatów!

— Będą tam zamiast rozwinięcia rzeczy,

Takie, owakie fazy gorączkowe —

Po tej, co twierdzi, ta druga, co przeczy:

Obiedwie warte tyle, ile nowe!

I wszystkie razem w tym tylko zdradliwe,

Że każdej naprzód zmierzona jest trwałość,

I wszystkie zawsze w końcu nieszczęśliwe:

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Nie! — pracą pierwszą jest: umysłu-stałość!

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

III

Widziałem Indian dzikich w Ameryce

I wiem, w ojczyźnie własnej wyszli na co,

Gdy pogardzili rzemiosłem i pracą,

Na łowy jeżdżąc lub malując lice —

Językiem mówiąc pokoleń nieżywych,

Mową, co w własnej się spętała dumie,

Podstępnie milcząc o prawach drażliwych,

Dlatego, że ich wyrażać nie umie,

Wiem, czemu język stracili i czemu

Rzucają włócznie do chmur ci nikczemni,

Ci heroiczni a służący złemu,

Życiem obmierźli, uśmiechem przyjemni —

Widziałem mężów z piórami na głowie,

Niosących tarcze ze skóry żubrowej,

I wiem, że po nich nie spalą się wdowy,

Że marnie zginą ci wielko-ludowie —

Zupełni pychą, energią i ciałem...

— Lecz nie tu koniec tego, co widziałem!

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

IV

Jest tam i plemię, co inaczej żyło:

Porozkiełznanych[2] puścizną warsztatów,

Które się więcej niż kto wzbogaciło,

Najrealniejszych pełne demokratów —

Ideałowi niepodległe w niczem —

Wolne jak pieniądz, co się toczy krągło;

I wiem, że smaga je tatarskim biczem

Los ów, darzący pierwej ciszą ciągłą...

— Wiem, że już milion blisko w pień wycięto

Tych zbogaconych i tych zapłaconych,

Doganiających się ofiarą świętą,

A kapitałów żądzą wyścignionych:

Ci — z Indian śmieją się... lecz ci i owi

Na pastwę idą historii-orłowi,

Co, nad ludzkością przelatując, woła:

„Pracować będziesz z potem twego Czoła!”

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. cieśla tyryjski — Tyr był staroż. miastem i portem fenickim; Fenicjanie stanowili potęgę w zakresie żeglugi i handlu dzięki swemu budownictwu okrętowemu, a więc niejako dzięki kunsztowi swych cieśli. [przypis edytorski]

2. porozkiełznany — porozwiązywany. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/praca

Tekst opracowany na podstawie: Cyprian Kamil Norwid, Gromy i pyłki: nowy tom poezyj, wyd. Książnica Literacka, Wilno 1944

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: fotologic@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.