Władysław Syrokomla

Muzyka

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Muzyka

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. 1.

5. 2.

6. 3.

7. 4.

8. Przypisy

9. Wesprzyj Wolne Lektury

10. Strona redakcyjna

Muzyka

Wspomnienie

Kto z was pamięta dobrzy towarzysze

Ten wieczór dawno przed rokiem,

Ten gwar zabawy, a potem zacisze,

I tony brzmienne urokiem?

Jam zapamiętał, bom czule był tknięty —

Znacie me zimne oblicze,

U mnie tak rzadki dzisiaj zapał święty,

Że wszystkie chwile policzę.

— A byłoż czego kwilić? o nie było zgoła,

Muzyka sobie niezła, skoczna i wesoła;

Ale od tych drobnostek już bywać w zachwycie,

Szukać wrażenia w lekkim muzycznym utworze?

Czy to moda? duch wieku?... czy to przyzwoicie?

Chyba że lepszych rzeczy nie słyszałeś może.

— Ej! cóż poradzić z kapryśnym szałem,

I z fantastyczną myślą zuchwałą?

Już na koncertach nie raz drzémałem,

Lub tonem znawcy — wołałem brawo!

Lecz znowu nie raz rwały mi duszę,

W echu niemnowém trąbki pastusze,

Nie raz od tonów skrzypiec i fleta

Lałem gorące łzy jak kobiéta. —

Zimny rozumie, bierz mię we władzę!

Kiedyż kaprysom ducha zaradzę?

Dziwaczna myśli! podetnij skrzydeł,

Serce niekarne! pilnuj prawideł,

Dość kobiécémi płakać oczyma,

Czyż na wrażenia teorii nié ma?

A jednak — miło czasem przedstawić na oczy,

Ot jedną chwilę szału — ten wieczór uroczy,

Gdym wbrew teorii — płakał... ej te łzy wieśniacze,

Biédny kto niémi płacze — szczęśliwy kto płacze. —

W pokoju na pół ciemno, tylko gdzieś z daleka.

Płynie światło i tony — czy to szelest drzewa,

Czy gdzie w dali pluchoce rozhukana rzeka?

Nie — to muzyka rzewna swój urok rozlewa.

Zwycięskie skrzypce leją dźwięk naczelny,

Flet miękkie trele wyprowadza rzewnie,

A bas grzmotliwy gdyby[1] rycerz dzielny,

Sprawia[2] swe wojsko błądzące niepewnie.

Nagle cały gwar się przetnie —

Flet przemaga i głuszy,

I piosenka z głosem fletnie,

Poleciała do duszy:

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

1.

«W ojczyźnie mojéj pustynie i skały,

Ziemia niepłodna, a chruściane domy,

We dnie nam skwarzą słoneczne upały,

A w nocy straszą pioruny i gromy.

W piasczystych zaspach kwiatka nie obaczę,

Piosnka słowicza ucha nie popieści,

Sam tylko potok gwałtowny szeleści,

I skalny orzeł na urwisku kraka;

Lecz miłe burze i śnieżne zamiecie,

Miły ojczysty grom i błyskawice,

Świat ten széroki i pięknie na świecie,

Lecz nié ma ziémi nad moją ziemicę».

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

2.

«Byłem w bogatych Germanów ojczyźnie,

Tam lud przemyślny gospodarzy dzielnie,

Tam pełno życia i ludno, i żyźnie,

Tam i zbytkowe kwitną rękodzielnie, —

Széroki handel, szybkie parowozy,

I murowane mieszkania człowiecze,

A u nas w górach chyba wilk się wlecze,

Lub się wałęsa pastérz przez wąwozy —

Lecz w moim kraju nic serca nie gniecie,

Wolniejszy oddech, swobodniejsze lice,

Świat ten széroki i pięknie na świecie,

Lecz nié ma ziemi, nad moją ziemicę».

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

3.

«Szedłem do Rzymu — ej włoski mieszkańcze

Błogosław twoję ziemię starożytną!

Gdzie dojrzewają złote pomarańcze,

Gdzie rodzi wino i wawrzyny kwitną;

Tam niebo pełne dziewiczego blasku,

A w moim kraju prawie nié ma lata,

Tam jeno rodzi sosna karłowata,

I dziki porost ściele się na piasku. —

Mój kraj nieżyzny, a jednak czy wiécie?

Nigdzie się tyle szczęściem nie nasycę —

Świat ten széroki i pięknie na świecie;

Lecz nié ma ziemi nad moją ziemicę» —

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

4.

«Kraju mój, kraju! czego ja łzy ronię

Za dzikiem niebem, za pustkowiem naszém?

Czemu w bogatéj i kwitnącéj stronie

Tęsknię za moim chruścianym szałaszem[3]?

Czemu świst wichru naszego wygnańczy

Wolę niż nutę słowika miłośną?

Czemu mi lepiéj pod borową sosną

Niż w gajach mirtu albo pomarańczy?

Czemu przenoszę prostéj wioski dziécię

Nad czarnooką hiszpańską dziewicę?

Świat ten széroki i pięknie na świecie,

Lecz nié ma ziemi nad moją ziemicę...»

I wtem śpiéwak tony przetnie,

Silném graniem zagłuszy,

Bo i na cóż głosem fletnie[4],

Zwabiać smutek do duszy?

On usłyszał szmer z daleka —

Szepcą starzy i młodzi:

— «Tu zabawy każdy czeka,

A on trele — wywodzi».

*

Sza! cóś huczy, pieje, brzęczy,

Ton za tonem bratnio dąży,

Szybkiéj polki takt młodzieńczy

Wirem, wirem szybko krąży...

Skacz szczęśliwcze! ruch tak świéży,

Chmury, chmurki giną z czoła,

Niech ci wirem w serce bieży —

Nuta skoczna i wesoła,

Gdy pierś tętni, — wzrok się żarzy,

Gdy harmonia złudzeń doda,

Choć na chwilę człek pomarzy —

Że jest miłość, szczęście, zgoda.

*

Ucichło... flet słodki czarodziéj na nowo

Rozpoczął świegotać urwiście i krótko,

Walc rzewny załechtał i krąży nad głową,

I o coś się pyta u duszy słodziutko —

Wnet struny gruchnęły i śmielsze już tony,

Jak miła odpowiedź tak rzeźwo się toczą,

O biédny mój duchu zginiony, zginiony, —

I żyć, i umiérać w tym wirze ochoczo.

*

Miło, wdzięcznie, chórem wrzasło,

Bas rycerski wydał hasło,

Krew zadrgała, ogniem pała,

Ha! to mazur nasz. —

Stary mazur, król omamień,

On poruszy zimny kamień,

Duch się wzrusza, hula dusza,

Płomienieje twarz!

Ho! mazurze! graj mi w serce!

Otom, oto przy tancerce,

Żwawy, gracki, tan sarmacki

Niech mi otrze rdzę; —

Lecz co słyszę, jęk tu rośnie,

Ha! i mazur gra żałośnie,

Ton uroczy, lecz na oczy

Gwałtem ciśnie łzę...

*

I łza ta nieprędko spłynęła,

Nieprędko otarło się oko,

Bo muzyka duszę ujęła,

I niosła wysoko, wysoko, —

Z nią szepce, raduje się, kwili,

Na skrzydłach pod niebem migota;

I serce uczuło w téj chwili,

Że jeszcze nie całkiem sierota;

Na oczach cóś rzewno zadrgało,

I święta polała się rosa,

Wspomnienie z westchnieniem się zlało,

I poszło poigrać w niebiosa.

Ta cisza, to światło, to ciemno,

To niebo, gdzie było tak błogo,

Nie już to w krainie téj ze mną

Nie było nikogo, nikogo?...

*

Krótka biesiada sercu... minęła jak we śnie,

Harmonia umilkła, duch upadł na ziemię,

O twardą rzeczywistość zawadził boleśnie,

Ale serce ocknione nieprędko zadrzemie. —

Cześć tobie szumny gwarze, cześć nocna pomroko,

Nikt nie widział, nie słyszał, co się we mnie budzi;

Uspokoiłem serce i otarłem oko,

I już w masce drewnianéj przyszedłem do ludzi. —

1847

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. gdyby — tu: jakby, jak gdyby. [przypis edytorski]

2. sprawiać — tu: przygotowywać; ustawiać. [przypis edytorski]

3. szałasz — dziś popr. szałas. [przypis edytorski]

4. głosem fletnie (daw.) — z popr. dziś formą D.lp: głosem fletni. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-rymy-ulotne-muzyka

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Syrokomla, Gawędy i rymy ulotne, Nakładem Księgarni pod firmą Zawadzkiego i Węckiego, Warszawa 1853.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Utwór powstał w ramach konkursu "Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013", realizowanego za pośrednictwem MSZ RP w roku 2013. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie "Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013". Publikacja wyraża jedynie poglądy autora i nie może byc utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Wojciech Kotwica, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: \u7adc\u6b21 ryuuji@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.