Władysław Syrokomla

Pogrzeb młodego rolnika

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pogrzeb młodego rolnika

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Pogrzeb młodego rolnika

Sielanka

Wczora, młody łazarzu[1], śledząc wzrok twój pilno,

I słysząc w zeschłych piersiach muzykę mogilną,

Tętno co słabo kołata...

Kłamałem twéj rodzinie i tobie, i sobie:

Że cię ręka lekarza podźwignie w chorobie,

Że jeszcze wrócisz do świata.

Dzisiaj — w jodłowéj trumnie leży trup młodzieńczy,

Matka upadłszy na twarz, żałościwie jęczy,

Głową o trumnę uderza;

Na ławie cudzy ludzie wzdychają przy czarce,

Wzdycha ojciec, że stracił pomoc w gospodarce,

A dzwonnik śpiéwa z psałterza.

Promień rannéj jutrzeńki do chaty się wciska,

I jakby dla źniewagi, dla urągowiska,

Twarz trupią oświeca jaśnie —

Stosowniejsza dla ciebie, o biédny młodzianie!

Lampa, co krwią migoce na sczerniałéj ścianie,

Buchnie... to znowu przygaśnie...

Biją w dzwonek cerkiewny... to już hasło znaczy,

Że skończona przy grobie robota kopaczy,

Już robak czeka w mogile!

Już przychodzi ksiądz z krzyżem... o zaczekaj księże!

Nim ojciec czarnych wołów do wozu nie wprzęże,

Zostaw nam gościa przez chwilę...

Zakołatała wieko wierna ręka cieśli,

Wóz słomą potrząsnęli i trumnę wynieśli,

Karawan chatę wymija —

Z żółtemi gromnicami, w uroczystéj parze,

Śpiewając podchmieleni idą gospodarze,

Płacz niewiast niebo przebija.

Nawet wójt, choć twarz jego tak groźna i dzika,

Uszanował pokłonem trumnę nieboszczyka,

Młodzieńcze! straszno ci w grobie?

W obumarłych źrzenicach łza ci pewno stoi,

Żal sercu rzucać wioskę, gdzie cudzy i swoi,

Tak rzewnie płaczą po tobie?!

A jednak ja przechodzień, co patrzę z daleka.

Czuję jak się krew moja pod sercem zapieka,

Jak mię pot zimny opływa; —

To nie po tobie płaczą — o! im tylko szkoda

Że zaskrzepła na zawsze twoja ręka młoda,

Do sianokosu i żniwa.

Bo twa ręka z siekierą była oswojona,

Bo już sochę dźwigały twe młode ramiona,

Już zdobywałeś kęs chleba!

Cóż za dziw, że rodzina, że wójt nawet czuły?

Bo się twoje ramiona z zaprzęgu wyzuły...

To żal nie taki, jak trzeba!...

Idzie młoda żniwiarka z zakwieconą głową...

Może westchnie... wyleje łezkę ukradkową,

Święte współczucie obudzi —

Gdzie tam?? póki zaręczyn nie zapiją starzy,

Żadne się młode dziewczę kochać nie odważy —

Płakać po chłopcu... wstyd ludzi.

Ostróżna[2]!... gdyby świat ten nie był zimnym tyle,

Smutno by ci tak młodo zakostnieć w mogile,

Nie chciałbyś rzucać nas może;

Cierpiałbyś — jakbyć serce na połowę darto[3],

Ale teraz poznawszy, że i żyć nie warto,

Pokochasz grób twój nieboże!

Przy mogile gromadki zbierają się tłumne —

Słychać, jak garści piasku uderzają w trumnę,

Już spoczął w ziemi syn kmieci;

I kłodę położyli na jego kurhanie,

I dzwonek ostateczne zagrał pożegnanie:

Niech wieczna światłość mu świeci!

Wieczorem wy umarli niekiedy umiecie,

Wziąwszy postać upiora, błąkać się po świecie,

Odwiedzać rodzinne sioła —

I u lubego okna podsłuchiwać z cicha,

Czy rodzina pamięta, czy kochanka wzdycha,

Czy kto twe imię zawoła.

Nie chodź młody upiorze, do lubéj, do braci,

Bo ci się twa ciekawość boleśnie odpłaci!

Za miesiąc — obaczysz pono[4]

Grób twój w zielsku, a imię w niepamięci ludzi,

Śpij twardo, nim cię Pan Bóg ze snu nie rozbudzi,

Zapomnij przeszłość minioną!

10 sierpnia 1851

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. łazarz — tu: zmarły; od imienia postaci biblijnej, a nast. świętego kościoła chrześcijańskiego, Łazarza z Betanii, brata Marii i Marty, uczennic Chrystusa, który wg Ewangelii wskrzesił Łazarza z martwych na usilne prośby sióstr. [przypis edytorski]

2. ostróżny — dziś: ostrożny. [przypis edytorski]

3. jakbyć serce na połowę darto — jakby ci rozdzierano serce na pół. [przypis edytorski]

4. pono — podobno, prawdopodobnie. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-rymy-ulotne-pogrzeb-mlodego-rolnika

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Syrokomla, Gawędy i rymy ulotne, Nakładem Księgarni pod firmą Zawadzkiego i Węckiego, Warszawa 1853.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Utwór powstał w ramach konkursu ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013", realizowanego za pośrednictwem MSZ RP w roku 2013. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013". Publikacja wyraża jedynie poglądy autora i nie może byc utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Wojciech Kotwica, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: GS-Bob@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.