Taras Szewczenko

Iwan Podkowa

tłum. Władysław Syrokomla

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Iwan Podkowa

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. I

5. II

6. Przypisy

7. Wesprzyj Wolne Lektury

8. Strona redakcyjna

Iwan Podkowa

Иван Підкова

I

W Zaporożu grzmi armata,

Przed panem Iwanem.

Zaporożec w dawne lata

Potrafił być panem.

Panowali, zdobywali

Swobodę i chwałę;

Ledwie świadczą ich z oddali

Kopce pozostałe.

Oj, wysoko się wznosiły

Na polu kurhany,

Gdzie legł Kozak do mogiły

W kitajkę[1] przybrany.

A mogiła kształtem wzgórza

Aż obłoki bodzie,

Wiatrom żale swe wynurza,

Szepcze o swobodzie.

Pradziadowskiej świadek sławy,

Powiada ją młodzi;

A wnuk słucha jej ciekawy

I piosnkę wywodzi.

Och, szalono w Ukrainie,

Licho daj go czartu!

A w gorzałce, w miodzie, w winie

Nabywano hartu.

Dobre niegdyś było życie

W ukraińskiej stronie.

Może sercu coś ulżycie,

Gdy je wam wydzwonię.

II

Czarną chmurę wicher niesie

Z Limanu[2] wybrzeży,

Sine morze jak zwierz w lesie

Ryczy, to się jeży.

Gardziel[3] Dniepru już rozlany.

«Chłopcy, hej, do wiosła!

Siądziem w czajki[4], pójdziem w tany,

Byle woda niosła!»

Wypłynęło Zaporoże,

Aż Liman czernieje.

Grajże teraz, sine morze,

Niechaj wiatr zawieje!

Bije fala, płyńcie zdrowi,

Ni ziemi, ni nieba,

Aż drży serce — Kozakowi

Tego tylko trzeba.

Wiosło taktem gra wesołym,

Wykrzykują radzi[5],

Pan ataman[6] płynie czołem,

On wie, gdzie prowadzi.

Chodzi z lulką[7] po swej łodzi,

I rozmyśla bacznie:

Gdzie uderzyć mu przychodzi?

Skąd robotę zacznie?

Skręcił wąsy z gęstą miną,

Czajkom stanąć każe,

Podniósł kołpak[8], wstrząsł[9] czupryną:

«Zguba tobie, wraże[10]!

Hej, mołodcy[11], droga znana,

Ja Synopę[12] minę,

Lecz w Carogród[13] do sułtana

Pójdziemy w gościnę».

«Dobrze, ojcze atamanie,

Zagramy w Bosforze!»

«Dzięki, chłopcy! Niech się stanie!»

I znów kipi morze.

Pan ataman lulkę kurzy,

Na brzegu usiadłszy,

Na niebiosach bada burzy

I na falę patrzy.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. kitajka — chustka jedwabna, pierwotnie chińska, skąd nazwa (daw. Kitaj to Chiny); w tradycji kozackiej istniał zwyczaj przykrywania czerwoną kitajką twarzy zmarłego. [przypis edytorski]

2. liman — zatoka u ujścia doliny rzecznej do morza; tu zapewne: Liman Dniepru i Bohu na płn. wybrzeżu Morza Czarnego, na Ukrainie. [przypis edytorski]

3. gardziel (daw.) — r.m., tj. ten gardziel; dziś popr.: r.ż., tj. ta gardziel. [przypis edytorski]

4. czajka — szybka i zwrotna łódź kozacka. [przypis edytorski]

5. rad (daw.) — zadowolony. [przypis edytorski]

6. ataman — kozacki przywódca. [przypis edytorski]

7. lulka (daw.) — fajka. [przypis edytorski]

8. kołpak — wysoka czapka bez daszka, z futrzanym otokiem. [przypis edytorski]

9. wstrząsł — dziś popr.: wstrząsnął. [przypis edytorski]

10. wraże (daw.) — dziś popr. forma W.: wrogu. [przypis edytorski]

11. mołodec a. mołojec (z ukr.) — młody, dzielny mężczyzna; Kozak. [przypis edytorski]

12. Synopa — miasto portowe w płn. Turcji, nad M. Czarnym, ok. 650 km na wsch. od Stambułu. [przypis edytorski]

13. Carogród — dawna słowiańska nazwa Konstantynopola (ob. Stambuł), stolicy cesarzy bizantyjskich, używana również po zdobyciu tego miasta przez Turków. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szewczenko-kobziarz-iwan-podkowa/

Tekst opracowany na podstawie: Taras Szewczenko, Kobzarz, Księgarnia Polska A. D. Bartoszewicza i M. Biernackiego, Lwów [1883].

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Uniwersytecką w Toruniu z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Biblioteki. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Kopeć-Gryz, Wojciech Kotwica.

Okładka na podstawie: Ilja Riepin (1844-1930), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.