Władysław Szlengel

Klucz u stróża

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Klucz u stróża

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Klucz u stróża

Widziałem cię wczoraj na ulicy —

pijany panie bladolicy,

pijany panie jasnowłosy,

z którym się sprzęgły moje losy.

Urwałeś łeb żydowskiej hydrze

i życie rozwija się jak róża.

Jak ci się chodzi w mojej wydrze,

panie od drzwiczek — klucz u stróża.

Ja jeszcze żyję — jeszcze dla mnie

jest życie jutro lub pojutrze —

a ty w rein arische paradizie[1] —

jak ci się chodzi w moim futrze?

Znamy się dawno panie Wiśniewski,

cóż... życie nie było dla mnie large[2],

łączą nas sentymentalne łezki

i bardzo długi wspólny marsz,

znamy się wiele lat sprzed wojny,

z jednego przecież my podwórza —

za bramę napiwek brałeś hojny

i strzegłeś drzwiczek — klucz u stróża.

5 złotych przekreślało rasę,

znosiłeś mi do pieca deski

za mą zasadę: leben lassen[3] —

bardzoś mnie lubiał[4] — panie Wiśniewski.

A w grudniu, zanim pierwszy mrozik

zimowy swój manifest dał

trzepałeś z naftaliny futro

Szlengla poety — chociaż żyda.

I kiedy ja słuchałem wiatru,

tłomacząc[5] wierszem jego żale,

lub gdy pisałem dla teatru,

że życie nie jest smutne wcale,

kiedy fantazję moją wschodnią

kładłem w północną twoją głowę,

aby ci życiu szarość odjąć,

by było troszkę kolorowe,

gdy ci z odwiecznych mych wędrówek

bajki znosiłem o podwórzach,

pan, o kochany mój Wiśniewski,

drzwi pilnowałeś: klucz u stróża.

A potem krzyk wystrzelił w niebo,

a z nieba w ziemię groza spadła,

w bomb i granatów tańcowaniu

wyła, jak suka, śmierć zajadła,

i ja ci byłem towarzyszem

przed wspólną drogą złą i smutną.

Spotkałem ciebie, mój Wiśniewski,

w marszu na front, odcinek Kutno.

Po nasze wspólne wolne Jutro,

za świt bezchmurny i niebieski,

za naszą ziemię — ramię w ramię

szliśmy poeta i — Wiśniewski.

„Ty” mi mówiłeś — i ja tobie,

z wspólnej manaszki[6] żarłem kaszę,

śpiewałem z tobą „Rozmarynie”,

polskie piosenki... moje... nasze...

Noc nas chłostała pod wspólnym kocem,

trud w nas wyżłabiał znamię krwawe,

szeptałeś do mnie w czarne noce —

o, towarzyszu, „za Warszawę!”...

Szrapnel przerwał nam nadzieje

i kres wędrówki już dobiegał...

spod Kutna wracaliśmy lasem

ja i Wiśniewski — mój kolega...

U stóp Warszawy pohańbionej,

sentymentalne roniąc łezki,

żegnaliśmy się: serwus Władek —

— serwus, trzymajmy się, Wiśniewski —

I zapomniałeś, że nas obu

jednako szarpie wiatr i burza

i nowym panom czyścisz buty

i znów przy drzwiczkach: klucz u stróża.

Widziałem wczoraj na ulicy

widok, którego mi nie wydrzesz:

pijana gęba, tak szczęśliwa,

że się kolebie w mojej wydrze.

Wygrałeś wojnę, mój Wiśniewski,

nawet nie myślisz już o jutrze —

jak ci się chodzi — wlany chamie,

w lekko zdobytym moim futrze?

To jasne, że mnie musisz wydać,

to jasne, że cię niepokoję —

nas obu nie ogrzeje przecież

to jedno futro — zresztą... MOJE...

Przegrałem z tobą, mój Wiśniewski,

nie ma na kogo się oburzać —

tak bywa, kiedy się zostawia

do swej przyszłości... klucz u stróża...

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. rein arische paradizie (zniekszt. niem.) — czystym aryjskim raju. [przypis edytorski]

2. large (fr.) — hojny. [przypis edytorski]

3. leben lassen (niem.) — pozwól żyć. [przypis edytorski]

4. lubiał — dziś popr.: lubił. [przypis edytorski]

5. tłomacząc — dziś popr.: tłumacząc. [przypis edytorski]

6. manaszki — dziś popr.: menażki. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-klucz-u-stroza/

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Szlengel, "Klucz u stróża" [maszynopis], archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Publikacja sfinansowana ze środków pozostałych ze zbiórek, które nie zakończyły się sukcesem.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł.

Okładka na podstawie: Georgie Pauwels@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.