Jan Kochanowski

Tren XIV. (Gdzie te wrota nieszczęsne, któremi przed laty...)

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Tren XIV. (Gdzie te wrota nieszczęsne, któremi przed laty...)

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Tren XIV. (Gdzie te wrota nieszczęsne, któremi przed laty...)[1]

Gdzie te wrota nieszczesne[2], któremi przed laty

Puszczał sie w ziemię[3] Orfeus[4], szukając swej straty,

Żebych[5] ja też tąż ścieżką swej namilszej córy

Poszedł szukać i on[6] bród mógł przebyć, przez który

Srogi jakiś przewoźnik wozi blade cienie[7]

I w lasy niewesołe cyprysowe[8] żenie[9].

A ty mię nie zostawaj[10], wdzięczna[11] lutni[12] moja,

Ale ze mną pospołu[13] pódź[14] aż do pokoja[15]

Surowego Plutona[16]: owa[17] go [to] łzami,

To temi żałosnemi zmiękczywa[18] pieśniami,

Że mi moję namilszą dziewkę jeszcze wróci,

A ten nieuśmierzony[19] we mnie żal ukróci[20].

Zginąć ci mu nie może; tuć sie wszystkim zostać,

Niech sie tylko niedoszłej[21] jagodzie da dostać[22].

Gdzie by[23] też tak kamienne ten Bóg serce nosił,

Żeby tam smutny człowiek już nic nie uprosił.

Cóż temu rzec?[24] Więc tamże już za jedną drogą[25]

Zostać, a z duszą zaraz[26] zewlec[27] troskę srogą.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. wrota nieszczesne — były one nieszczęsne, gdyż ci którzy przez nie przechodzili byli nieszczęśliwi, gdyż pozbawieni największego dobra: życia. [przypis redakcyjny]

3. Puszczał sie w ziemie — wyprawiał się w głąb ziemi, w drogę pod ziemię. [przypis redakcyjny]

4. Orfeusz — w mit. gr. poeta tracki, który potrafił poruszyć za pomocą swej muzyki nawet rzeczy nieożywione. Kiedy zmarła jego żona Eurydyka udał się do podziemi i tak oczarował Plutona, że uwolnił on Eurydykę pod warunkiem, że Orfeusz nie odwróci się, dopóki nie wyjdą na ziemię. Kiedy już mieli postawić swe stopy na ziemi, Orfeusz odwrócił się i Eurydyka natychmiast zniknęła. Ogromny żal Orfeusza po powtórnej stracie żony tak rozwścieczył trackie kobiety, że w czasie jednej z orgii z okazji bachanaliów rozerwały go na strzępy. [przypis redakcyjny]

5. żebych (starop.) — żebym. [przypis redakcyjny]

6. on* — tu: ten. [przypis redakcyjny]

7. bród (...) przez który/ Srogi jakiś przewoźnik wozi blade cienie — srogi przewoźnik: Charon. [przypis redakcyjny]

8. cyprys — drzewo żałobne, poświęcone przez Rzymian Plutonowi, ponieważ raz ścięte nie odrasta; uważa się, że było kiedyś używane do wyrobu trumien; Grecy i Rzymianie kładli do trumien gałązki cyprysu; jest to drzewo cmentarne. [przypis redakcyjny]

9. żenie (forma starop.) — gna, pędzi. [przypis redakcyjny]

10. nie zostawaj — nie zostawiaj, nie opuszczaj. [przypis redakcyjny]

11. wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

12. lutni (starop.; W. lp) — lutnio. [przypis redakcyjny]

13. pospołu (daw.) — razem, wespół (por. rzadko już używany wyraz społem: razem). [przypis redakcyjny]

14. pódź (forma starop.)— pójdź, chodź. [przypis redakcyjny]

15. do pokoja (forma starop.) — do pokoju. [przypis redakcyjny]

16. Pluton — w mit. rz. władca świata podziemnego, syn Saturna, brat Jupitera i mąż Prozerpiny (gr. Persefony). [przypis redakcyjny]

17. owa (starop.) — słowo wyrażające możliwość, że coś się stanie. [przypis redakcyjny]

18. zmiękczywa (forma starop., tzw. liczba podwójna) — zmiękczymy (ja i moja lutnia). [przypis redakcyjny]

19. nieuśmierzony (starop.) — taki, który nie da się uśmierzyć, opanować. [przypis redakcyjny]

20. ukrócić — zmniejszyć, powstrzymać. [przypis redakcyjny]

21. niedoszły (starop.) — niedojrzały. [przypis redakcyjny]

22. dostać* (starop.) — dojrzeć. [przypis redakcyjny]

23. gdzieby (starop.) — jakżeby, niepodobna by. [przypis redakcyjny]

24. Cóż temu rzec? (starop.) — co na to powiedzieć; pytanie retoryczne, sugerujące bezradność. [przypis redakcyjny]

25. za jedną drogą — jednocześnie. [przypis redakcyjny]

26. zaraz* — jednocześnie, za jednym razem. [przypis redakcyjny]

27. zewlec (starop.) — zrzucić, zdjąć. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-xiv

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: welcome winter, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.